De Onbeperkte Stad

Tijdens een samenwerking tussen Gemeente Rotterdam en Dura Vermeer voor de ontwikkeling van een beweegvriendelijke openbare ruimte, bleek dat er te weinig bruikbare informatie beschikbaar was over toegankelijkheid in de praktijk. De bestaande richtlijnen misten argumentatie en menselijke perspectieven. Dit project heeft als doel deze leemten op te vullen, tegenstellingen tussen theorie en praktijk aan te pakken, en nieuwe handvatten te bieden voor een toegankelijke stad. Het is ook een manifest voor bewustwording: niet alleen mensen met een beperking, maar iedereen kan vroeg of laat te maken krijgen met korte of langdurige toegankelijkheidsproblemen, door ouderdom of een ongeluk..

We voerden uitgebreid desktop onderzoek uit naar bestaande richtlijnen, waaronder het VN-Verdrag Handicap en relevante lokale initiatieven. Daarbij analyseerden we ook de huidige gemeentelijke richtlijnen om te bepalen wat al goed is vastgelegd en waar nog verduidelijking of concretisering nodig is. Zo brachten we in kaart welke kaders al beschikbaar zijn en welke aanvullingen nodig zijn om toegankelijkheid beter te borgen in de ontwikkeling van de openbare ruimte.

We spraken met mensen van verschillende leeftijden, met visuele of mobiliteitsbeperkingen, en met experts op het gebied van toegankelijkheid. Vanuit persoonlijke ervaringen bij oriënteren en bewegen in de stad hebben we in kaart kunnen brengen wat de grootste uitdagingen zijn in ontwerp, beheer en gebruik van de openbare ruimte. Dit hebben we ook getoetst bij experts en bevraagd om tot concrete handvatten te kunnen komen.

In een reeks workshop- en co-creatiesessies werkten we nauw samen met diverse betrokkenen om concrete voorstellen voor een beter toegankelijke openbare ruimte te ontwikkelen. We organiseerden een focusgroep met mensen met verschillende mobiliteitsbeperkingen, waaronder rolstoelgebruikers, mensen met een stok en gebruikers van een rollator. Aan de hand van scenario’s in uiteenlopende contexten, zoals een park, een stadsstraat met stoep en tram, verkenden we gezamenlijke kansen voor directe verbetering van toegankelijkheid. Daarnaast werkten we met leerlingen van de Mytylschool om vanuit het perspectief van jongeren te onderzoeken hoe beweegvriendelijke plekken zoals parken en sportlocaties inclusiever kunnen worden ingericht. Tot slot gingen we in co-creatie met ‘Anders Bekeken’ specifiek in op het toegankelijk maken van speelplekken voor mensen met een visuele uitdaging, waarbij we waardevolle inzichten verzamelden voor een toegankelijke speelplek.

We namen deel aan verschillende activiteiten voor en door mensen met een beperking, zoals de Gelukswandeling met ouderen en een zintuiglijke stadswandeling. Zo ervoeren we de openbare ruimte zelf vanuit een ander perspectief.  We begrijpen heel goed dat dit niet het werkelijke perspectief van mensen met een beperking vertegenwoordigt, maar het maakte ons wel bewust van de uitdagingen die er zijn.

Ons onderzoek heeft geleid tot drie belangrijke schakels voor verbetering van toegankelijkheid:

Ontwerp: Aanbevelingen voor toegankelijke ontwerpprincipes in de openbare ruimte, vanaf de opdrachtvorming in samenwerking met een co-creatief proces met ervaringsdeskundigen.

Beheer: Het belang van goed eigenaarschap en een solide proces van theorie naar praktijk. En langdurig onderhoud volgens het toegankelijke ontwerp. 

Praktijk: Hoe de ruimte gedeeld wordt met alle verschillende gebruikers. Hoe je daar verantwoordelijkheid in kunt nemen en je bewust bent van jouw gebruik en het gebruik van de ruimte door anderen.

Download het volledige handboek hier.

We zijn de afgelopen tijd druk bezig geweest om de adviezen in de praktijk te brengen. In verschillende samenwerkingen met de gemeente Rotterdam organiseerden we momenten om de bevindingen te vertalen naar concrete actieplannen. Tijdens een workshop aan het projectbureau op Diversity Day keken we naar een ander perspectief op ruimte en hoe je kan terugkoppelen aan het werkveld.

We lanceerden het handboek samen met de wethouder, die het belang van het onderwerp agendeert. In samenwerking met AIR Rotterdam hielden we een discussieavond om het gesprek over toegankelijkheid te stimuleren.

Met dit onderzoek leggen we de basis, maar bewustwording en kennis zullen continu groeien. Onze ambitie is om steeds nieuwe inzichten te verzamelen en deze toe te voegen aan ons advies, zodat we blijven bouwen aan een werkelijk toegankelijke stad.